Konsultacja psychiatryczna Krosno

Disulfiram (Antabus, Anticol w Polsce) odkryto w latach 40. XX wieku jako efekt uboczny stosowania w przemyśle gumowym. Pracownicy fabryk gumy zauważyli nietolerancję alkoholu, badania wykazały, że disulfiram blokuje enzym dehydrogenazę aldehydową w wątrobie. W wyniku tego metabolizm alkoholu zatrzymuje się na poziomie aldehydu octowego, którego nagromadzenie wywołuje silną reakcję ogólnoustrojową. Forma doustna (Anticol w tabletkach 250 mg) wymaga codziennego przyjmowania, co u pacjentów z uzależnieniem jest problematyczne (pomijanie dawek w dniach planowanego picia). Forma implantu (Esperal) eliminuje ten problem, lek powoli uwalnia się przez 8-12 miesięcy, niezależnie od woli pacjenta. Lekarz psychiatra dobiera formę w zależności od profilu pacjenta oraz oczekiwań.

Nalmefen (Selincro) jako jedyny lek anti-craving stosowany w Polsce jest zarejestrowany do modelu redukcji szkód, czyli ograniczenia picia bez wymagania pełnej abstynencji. Pacjent przyjmuje lek 1-2 godziny przed planowanym piciem alkoholu, mechanizm blokady receptorów opioidowych ogranicza ilość wypitego alkoholu w danym epizodzie. Model redukcji szkód jest skuteczny u pacjentów ambiwalentnie nastawionych do pełnej abstynencji, u pacjentów ze średnio nasilonym uzależnieniem oraz w fazie wczesnej leczenia, jako most prowadzący do pełnej abstynencji. Lekarz psychiatra w krośnieńskim gabinecie omawia z pacjentem oba modele (pełna abstynencja vs redukcja szkód) i pomaga wybrać formułę dopasowaną do potrzeb klinicznych.

Klinicznie udokumentowane jest, że około 60-70% pacjentów z uzależnieniami ma co najmniej jedno współistniejące rozpoznanie psychiatryczne. Najczęstsze: depresja jedno- albo wieloepizodowa (40% pacjentów z uzależnieniem od alkoholu), zaburzenia lękowe (30%), ADHD u dorosłych (15%), zaburzenia osobowości (20-30%), PTSD (15%, więcej u kobiet). Leczenie wymaga równoległej pracy nad oboma rozpoznaniami. SSRI (sertralina, escitalopram) o niskim potencjale interakcji są pierwszego wyboru przy depresji towarzyszącej uzależnieniu. Stymulanty w ADHD u dorosłych z uzależnieniem stosowane są ostrożnie, czasem zastępowane przez atomoksetynę (Strattera) o niższym potencjale uzależniającym. Praca terapeutyczna obejmuje EMDR przy PTSD, DBT przy zaburzeniach osobowości, CBT przy zaburzeniach lękowych.

Telekonsultacja psychiatryczna w Polsce dopuszczona jest prawnie od 2018 roku, rozwinięta po pandemii COVID-19. Lekarz może wystawić receptę elektroniczną, zwolnienie elektroniczne oraz prowadzić pacjentów stabilnych klinicznie. Granice telemedycyny: pacjent w fazie ostrej dekompensacji (myśli samobójcze aktywne, psychoza, majaczenie alkoholowe) wymaga konsultacji stacjonarnej albo skierowania do oddziału szpitalnego. Pierwsza wizyta z pełną oceną stanu somatycznego również zazwyczaj stacjonarna. Telekonsultacje optymalne są dla pacjentów w fazie stabilnego leczenia, dla wizyt kontrolnych, dla korekty farmakoterapii oraz dla pacjentów z odleglejszych miejscowości (Lesko, Cisna, Polańczyk, Ustrzyki Dolne, Komańcza, Wetlina), gdzie dojazd zimowy bywa utrudniony przez warunki pogodowe na drogach lokalnych w Bieszczadach oraz Beskidzie Niskim. Krośnieński oddział prowadzi obie formy, decyzja podejmowana jest indywidualnie.

Internetowe Konto Pacjenta (IKP) prowadzone przez Ministerstwo Zdrowia daje pacjentowi dostęp do swojej dokumentacji elektronicznej (e-recepty, e-skierowania, e-ZLA, wyniki badań NFZ). Logowanie przez Profil Zaufany albo przez bankowość elektroniczną. IKP dostępne także w aplikacji mobile na iOS oraz Android. Pacjent może udostępnić dostęp do swojej dokumentacji lekarzowi w czasie wizyty (jednorazowy kod), co ułatwia ocenę historii leczenia. Lekarz w krośnieńskim gabinecie korzysta z IKP w wybranych przypadkach, gdy pacjent przekazuje dostęp, dla weryfikacji wcześniej przepisywanych leków, badań laboratoryjnych albo wcześniejszych e-skierowań.